Pasado o encontro con Miguel Mato

miguel mato clube1Reunímonos arredor de Manuel María, ali estaban a Casa de Hortas, Muiñeiro de brétemas, Cecais hai unha luz, Terra Cha, A luz resucitada… e tantos e tantos versos. Con Miguel Mato percorrimos parte da súa obra, as fermosas descripcións da natureza, a terra, os animais, a palabra e o amor. Sobre o amor como fonte e alimento da poesía dende que aparece, e o desamor.  Afondamos tamén no compromiso social e nacionalista dos seus poemas. Contounos moitas anécdotas como a atracción que sempre sentíu polos “toliños” que andaban pola rúa cos que compartía conversas e cigarros;  ou como, sen sábelo, estableceu amizade cun rabino xudeo que era toda unha autoridade en Israel; ou que o último que comeu antes de deixarnos foron unhas periñas urracas da horta de Miguel. Fermosas palabras coma “estralampar”, ese momento que vén despois dunha treboada, cando o vai aparecendo o azul e aínda queda no ar a lembranza dos lóstregos. Esa palabra tan utilizada por Manuel María e que tanto lle gustaba a Fole. E da treboada pasamos á chuvia e ás chuvias, e Miguel Mato léunos o seu marabilloso texto poético sobre a chuvas, na sala fíxose un silencio, e a emoción aniñou e nós. Grazas Miguel Anxo.

Advertisements
Publicado en Manuel María, Miguel Mato Fondo, Uncategorized | Deixar un comentario

Manuel María e Miguel Mato Fondo

fotosmanuelmaria_00361

Con 16 anos (arquivo Fundación Manuel María)

Manuel María é o autor homenaxeado este ano coas Letras Galegas. Con este motivo aproveitamos para ler unha escolma da súa obra poética. Eleximos a antoloxía realizada por Miguel Mato Fondo e Miguel Anxo Fernán Vello, e será Miguel Mato quen nos achegue máis a súa obra, xa que estará con nós  o 12 de maio ás 17 horas no Recuncho de lectura.

Son moitas as biografías publicadas sobre Manuel María, tanto impresas como en rede. Dende setembro de 2013, grazas á laboura da súa viúva, Saleta Goi, e a axuda de moitas e moitos colaboradoes, temos a sorte de contar coa Casa museo Manuel María, situada en Outeiro de Rei, na que se recolle todo o seu legado, biblioteca, manuscritos, obxectos persoais, así como unha importante colección de arte.

 

Con Uxío Novoneyra e Ramón Piñeiro (arquivo Fundación Manuel María)

Con Uxío Novoneyra e Ramón Piñeiro (arquivo Fundación Manuel María)

Foi Manuel María un grande escritor en lingua galega, que medrou na casa familiar de Outeiro de Rei nun ambiente rural, mais sempre rodeado de libros e boas lecturas, permitíndolle coñecer deseguida a literatura galega contemporánea. Integrouse moi novo nos círculos e tertulias literarias e artísticas galegas,  comezando axiña a  publicar o seus primeiros libros de poesía. Parella á súa faceta literaria está a súa profesión de procurador dos tribunais, en Monforte de Lemos.  A súa vida e obra pasa por diferentes etapas, nas que se irá relacionando cos principais intelectuais galeguistas e participará na reorganización do nacionalismo galego. Foi un home de gran compromiso social,  político e cultural con Galicia, co noso pobo e a nosa lingua.

Ten unha obra moi extensa, especialmente poética,  que vai evoluíndo dende os seus primeiros versos publicados Muiñeiro de brétema (Colección Benito Soto, 1950), que comezaría unha nova corrente  na lírica galega, a “Escola de tebra”, ata os últimos títulos publicados cada vez máis intimistas,  Elexías á miña vida pequeniña (Instituto de estudos chairegos, 2004) ou  Cecais hai unha luz (Fundación Manuel María, 2010). Asemade foi un grande narrador, ensaista e dramaturgo.

Na web da Casa Museo Manuel María hai unha relación completa da súa obra. Na Biblioteca da UDC temos disponible para levar en préstamo moitas delas e na Biblioteca Virtual Galega podedes ler algunas das súas obras en rede.

Bibliografía sobre Manuel María realizada pola Biblioteca.

Recitado de Manuel María

Algúns dos seus poemas foron e seguen a ser cantados:

 

Mini e Mero cantan O aradiño

 

Fotografía realizada por Eduardo Castro (arquivo AELG)

Fotografía realizada por Eduardo Castro (arquivo AELG)

Tamén Miguel Mato Fondo naceu nunha casa de aldea, en Ponteceso, no seo dunha grande familia e cun peso moi importante da natureza na súa formación persoal. O mar, as aves, a horta… sempre nos seus poemas.

Entón andábamos a brincar nos cons, brancas e inmóbeis, os homes dacabalo polos camiños dos montes, o voo dos miñatos a xogaren coas raiolas das abas…”
(O Whiskey na barrica. Espiral Maior, 2004)

Da avoa Teresa e da súa nai chegou o amor á literatura e a arte, do pai e do seu tio Manolo, o apego ao mar e á horta.

Formou parte do colectivo poético Amor e desamor, xunto a Manolo Rivas, Pilar Pallarés, Lois Pereiro ou Miguel Anxo Fernán Vello, entre outros.

Fotografía realizada por Eduardo Castro Bal (arquivo AELG)

Fotografía realizada por Eduardo Castro Bal (arquivo AELG)

É licenciado en Filoloxía hispánica pola Universidade de Santiago, poeta, narrador, ensaísta, e profesor de lingua e literatura no IES Rafael Dieste da Coruña. Como poeta publicou O Whiskey na barrica (Espiral Maior, 2004) e Terra fría (Caldeirón, 2015). En narrativa escribíu a colección de relatos Xope de Lilaina (Bahía, 2005). E como ensaísta,  A mazá e a cinza. A poesía galega após 1976 (Edicións do Cumio, 1991), A escrita da terra. Configuración do espacio natural na literatura galega (Espiral Maior, 1998), Transgresión e fraxilidade. Un retrato literario de Lois Pereiro (Laiovento, 2011) e  Señardade da luz (A obra poética de Manuel María) (Alexandre Bóveda, 2011). Tamén ten escritos sobre Manuel María en revistas e obras colectivas, e a escolma poética publicada por Espiral Maior, máis a edición de Edipo. Participou en varias obras colectivas, tanto de poesía como de ensaio, como en De amor e desamor, I e II, (Edicións do Castro, 1984,1985), De Pondal ao Batallón Literario. 120 anos de poesía na Costa da Morte (Sotelo Blanco, 2009), ou Versus cianuro. Poemas contra a mina de ouro de Corcoesto (Caldeirón, , 2013). Aquí deixamos un documento cunha listaxe coas obras de Miguel Mato.

Para máis detalles da súa biobibliografía podedes consultar a páxina da AELG, onde hai unha autobiografía, relación de obras, fototeca e videoteca.

Aquí recitando a Manuel María

O Whiskey na barrica

Algunhas entrevistas interesantes nas que nos podemos aproximar máis á súa escrita:

Entrevista en Sermos (13-5-2015), con motivo da publicación do seu último libro de poesía, Terra fría”.

Entrevista en Palabracomum (5-09-2015) 

cartace pdf imprimir

cartace jpg.jpg

Publicado en Manuel María, Miguel Mato Fondo | Etiquetado , | Deixar un comentario

Finalizado o encontro con Marilar Aleixandre

cc Luis Miguel Bugallo

cc Luis Miguel Bugallo

O pasado xoves reunímonos no Recuncho de lectura con Marilar Aleixandre para falar sobre O coitelo en novembro. Foi un dos encontros con maior concorrencia de lectoras e lectores, o cal nos encheu de ledicia e satisfacción. Comezou Marilar a falar un pouco do proceso de creación da obra, de como a ía compoñendo a partir de relatos , que nalgunhas ocasións xa tiña creados, e como lles ía dando unidade coa historia de Mila e as súas descubertas. Cada unha das historias tiña unha vida propia, e nós deixabamonos levar por ela. O primeiro debate que suscitou foi en canto a súa forma, ao xénero no que se podía “encaixar”, se estabamos ante un conxunto de relatos cun fio común ou ben ante unha novela, como apunta Eyré na súa crítica. Sempre tentamos encadrar as artes e as letras nun estilo e/ou nun xénero, segundo unas pautas clásicas, algo que hoxe é case que imposible dada a intercomunicación das artes, en todos os ámbitos creativos.

O coitelo en novembro ten unha linguaxe moi coidada, de moita riqueza léxica, con múlltiples rexistros que se adaptan a cada un dos espazos literarios e xeográficos. O coñecemento que amosa Marilar sobre cada especie do rio, por exemplo, cos nomes dos bichiños ou a linguaxe da pesca, ben nos faría pensar que ela ten nesa arte unha grande experiencia.  A variedade de tempos históricos dos relatos, asi como a diferentes sensacións que nos transmiten, moitas veces de raiba e impotencia ante feitos que sabemos foron reais, de humor, ou incluso tenrura noutros, máis sempre producindo en nós esa empatía con que sofre, pasa fame, ou ama.

Achegámonos  a outras das súas obras, Lobos nas illas ou Cabeza de medusa,  ás historias das que parten e ás que se van tecendo a partires delas, do contacto con lectoras e lectores, ou mesmo algún “retorno”  de quen nelas se representa. E que nalgunhas ocasións tiña relación co tema da “autoría” e da posición ética de quen transcribe historias que nalgún momento lle aconteceron a alguén, tamén presente na obra que limos.

Queremos agradecer a Marilar, Mila e/ou  Aleksandra Mairal esta tarde de encontro e conversa.

Publicado en Marilar Aleixandre | Deixar un comentario

Encontro literario con Marilar Aleixandre

cartacemarilarlistowebLembrámosvos que o día 18 de febreiro ás 18 horas, tomaremos un té con Marilar Aleixandre no Recuncho de lectura da Biblioteca. Falaremos con ela sobre a obra “O coitelo de novembro”. Será ás 18 h. Contamos con vós.

Publicado en Marilar Aleixandre | Etiquetado | Deixar un comentario

Nova lectura, “O coitelo en novembro”, de Marilar Aleixandre

coitelonovembro

 

Comezamos ano e o frio inverno de febreiro tráenos “O coitelo en novembro“, de Marilar Aleixandre, publicada en Xerais (2010). Trátase dunha colección de relatos unidos por un fío, que autores, como Eyré consideran unha novela. De novo unha obra chea de referencias literarias, que nos fai viaxar no tempo, máis tamén entre a realidade e a ficción, nos leva de Oriente ou de Grecia a Arxentina, achéganos a Sherezade, a Ovidio… aos galegos do exilio, a Luís Seoane e a Galicia, á nosa historia e a súa memoria.

autoría: Distrito Xermar. Wen AELG

autoría: Distrito Xermar. Wen AELG

Marilar Aleixandre  naceu en Madrid en 1947, aínda que xa en 1973 ficaría nas nosas terras, despois de pasar por outras que, xunto con espazos nos que non vivíu ou polos que pasou brevemente,  lle marcarían fondamente e deixarían pegada na súa obra. Na web da AELG hai unha autobiografía súa na que nos ofrece lembranzas de cada lugar, arrecendos, cores, sabores…  Cóntanos tamén que recibiu unha “educación rockeira” asistindo ao programa “Caravana”, a finais dos 60, no que Ángel Álvarez presentaba aos grandes da música contemporánea.

Estudou Bioloxía e dende 1988 imparte Educación Ambiental na Universidade de Santiago de Compostela, na Facultade de Ciencias da Educación. Como curiosidade, adora os escaravellos, que, incluso, darán lugar a un libro, A Expedición do Pacífico.

Marilar é unha das escritoras galegas de maior recoñecemento e con máis obra publicada. Destaca como autora de obras infantís e xuvenís, entre as que salientamos A formiga coxa, (Xerais,1989), A banda sen futuro (Xerais, 1999), A vaca de Fisterra e a trabe de alcatrán (Tambre, 2005), A cabeza de Medusa (Xerais, 2008), do que deixamos enlace ao proxecto de lectura realizado por Anaya  ou o poemario Ovella descarreirada (Xerais, 2014). Como narradora de adultos ten publicado Tránsito dos gramáticos (Xerais., 1993), Lobos nas illas, (Xerais. 1996), A compañía clandestina de contrapublicidade, (Galaxia, 1998), Teoría do caos (Xerais. 2001), ou O coitelo en novembro ( Xerais. 2010).

Asemade ten importantes poemarios como Catálogo de velenos ( Sociedade de Cultura Valle-Inclán, 1999), Desmentindo a primavera (Xerais, 2003), Abecedario das árbores (El Correo Galego, 2006) e Mudanzas (PEN Clube, 2007). Formou parte do Batallón Literario da Costa da Morte. En 2010 foi nomeada Socia de honra da Asociación de Escritores en Lingua Galega.

Participou en publicacións colectivas como Construír a paz, (Xerais, 1996), Unha liña no ceo, (Xerais,1996), Longa lingua (Xerais, 2002), Polifonías: voces poéticas contra a violencia de xénero, (Espiral Maior, 2006)…  e revistas sobre cultura e literatura: CLIJ  Festa da Palabra Silenciada,  Dorna  e El Signo del Gorrión. Podedes ver aquí algunhas das súas colabouras nestas publicacións.

Cultiva tamén o ensaio, con numerosas publicacións en papel e electrónicas relacionadas coa ciencia, e as materias que imparte na Universidade. Deixamos aquí unha ampla relación de artigos e outras publicacións de Marilar Aleixandre no eido das ciencias.

Ten acadado numerosos premios: Premio Merlín de literatura infantil (1994) e Premio da crítica de Galicia (1995) por A Expedición do Pacífico, Premio Manuel Murguía de Relato breve (1997) por Desaforados Muños, Premio Rañolas ao mellor libro infantil e xuvenil en galego (1996) por O Trasno de Alqueidón, Premio Álvaro Cunqueiro de Narrativa (1997) por A Compañía clandestina de contrapublicidade, Premio Xerais por Teoría do caos (2001) ou Premio Esquío de poesía en galego (1998) por Catálogo de velenos. Está na Lista de honra do IBBY (International Board on Books for Young People ) (1997) pola tradución A caza do Carbairán (The Hunting of the Snark) de Lewis Carroll.

Tamén como traductora, ademáis de A caza do Carbarán, ten poemario Muller ceiba (1996) de Sandra Cisneros  e Harry Potter e a pedra filosofal, o primeiro volume da serie Harry Potter ( 2001).

Guionista de 14 capítulos da serie de banda deseñada “Os escachapedras”, ilustrados por Fran Bueno.

Nas súas obras incide en temas de política contemporánea, a memoria histórica, no amor, na situación da muller, igualdade de xénero, a escravitude, a discriminación, adolescencia, etc.

Máis información sobre a autora:

Na súa web

Web da AELG

Galipedia

Referencias e críticas sobre O coitelo en novembro

Crítica de Ramón Nicolás   Crítica de Xosé Ramón Eyré   Crítica de Dolores Martínez Torres

Tempos novos. Protexta, n. 15.

“O cóitelo en novembro” Festa da palabra silenciada, ISSN 1139-4854, Nº. 26, 2010 (Ejemplar dedicado a: Actualizar a Rosalía), págs. 136-137

Publicado en Marilar Aleixandre | Etiquetado | Deixar un comentario

Tes ata as 10

encontro2Entre libros e arrecendos a azucre e chocolate mergullámonos na novela de Francisco Castro “Tes a ta as 10”, e co seu autor puidemos chegar ata Toni, Antonio Correa, Gloria e Celia, nunha viaxe que nos levou de Vigo ás illas de Stevenson, a illa do tesouro e a Vailima, onde hoxe repousa. Seguindo o camiño de Jim Hawkins chegamos á madurez persoal de Toni, á ruptura do seu cordón umbilical, do fio de arañeira do que levaba prendido máis de corenta anos. Falamos da novela como dunha “Bildungsroman“, primeiro paralelismo coa Illa do tesouro á que Castro homenaxea e da que ofrece tan fermosas referencias. Tamén temos citas na novela a outras obras clásicas e imprescindibles da literatura xuvenil universal como “O estrano caso do Dr. Jekyll e Mr. Hyde”, de Stevenson, ou “Vinte mil leguas baixo dos mares” de Jules Verne.

Máis tamén nos achegamos á represión franquista, ao ano 1972, de grandes folgas en Vigo e forte represión franquista despois, un verán quente, nos últimos anos da dictadura, que fortalecería as bases do sindicalismo galego, da loita nas rúas, da unión entre obreiros e estudantes, e deixaría o nome da cidade impreso en grandes letras na prensa de todo o país. A censura na prensa, no cine, na música… Aute e Vailima, de novo, e como a súa canción “Al alba” esvarou entre as tesouras do réxime como se non fora máis que unha canción de amor, de Suso Vaamonde, o primeiro preso político do que se consideraba democracia.


[Vailimia de Luis Eduardo Aute]

E o amor… tan presente na obra, a inmadudez de quen ama por primeira vez, independentemente da súa idade, a sedución, o xeito de vivir a paixón e a sexualidade home-muller, muller-home.

Que hai de Castro no protagonista da novela? Coincidencias biográficas? Cando lemos a Toni, ata onde nos achegamos ao propio autor? A mayoría da súa obra ten unha escea, Vigo, Francisco Castro, fai que o que ali acontece, dalgún xeito, sexa universal e extrapolable a calquera punto do planeta. E el mismo recoñece que Toni ten moito del, non só no físco, editor, a edade… aspectos que non desvelaremos.

encontro3

Foi unha tarde maravillosa, falamos rodeados dalgunhas das obras de Francisco Castro, e tamén dos grandes libros de aventuras, pero ademáis envoltas/os nos cadros de Isabel Pintado, que creaban unha atmosfera de luz e cor. Eramos poucas/os, nun encontro literario cun escritor galego contemporáneo, arredor dunha fantástica novela, tamén nos encontros que lle precederon, ninguén do alumnado, nunha universidade con 30.000 estudantes, nun centro con 2.000. Nas diversas accións que dende a Biblioteca se organizan para promocionar a lectura detectamos que na Universidade non se le tanto como se pensa e como sería de desexar, e as lecturas non son voluntarias, veñen marcadas polos docentes dos centros. Vén de publicarse un artigo moi interesante de Santiago Yubero e Elisa Larrañaga, no último número da revista El profesional de la información, no que se analiza o escaso hábito lector dos estudantes en España e Portugal, cando a comprensión lectora é esencial para achegarse a calquera obra de carácter científico ou profesional así como para desenvolver unha actitude crítica ante a información que recibimos polos distintos medios. Este feito é algo preocupante e que fai que en moitas universidades se realicen actividades de promoción da lectura como algo voluntario e de lecer, e é entre esas actividades que se enmarca o noso Clube de lectura e encontros literarios Nébeda.

Yubero, Santiago; Larrañaga, Elisa (2015). “Lectura y universidad: hábitos lectores de los estudiantes universitarios de España y Portugal”. El profesional de la información, v. 24, n. 6, pp. 717-723. http://dx.doi.org/10.3145/epi.2015.nov.03

Publicado en Francisco Castro | Etiquetado , | Deixar un comentario

14 de decembro encontro con Francisco Castro

cartace

Imaxe | Posted on by | Deixar un comentario